De ontluikende lente is voor velen een opluchting: de kou is voorbij, de zon begint weer te schijnen en we krijgen meer zin om naar buiten te gaan. Voor ongeveer 3 op de 100 Nederlanders is deze omslag echter nog relevanter; het betekent namelijk het einde van hun jaarlijks terugkerende depressie.
Een winterdepressie wordt waarschijnlijk sterk beïnvloed door de korte winterdagen, die (op het dieptepunt) tot 5 keer minder zonlicht kennen dan zomerdagen. Voor mensen met een winterdepressie leidt deze afname van zonlicht – in combinatie met meer binnen zitten en individuele kwetsbaarheid – tot klachten die sterk lijken op symptomen van een verstoorde biologische klok. De voorkeursbehandeling voor deze klachten, zoals somberheid, vermoeidheid en slaapproblemen, is lichttherapie.
Met de donkere dagen in de winter, kan lichttherapie een uitkomst bieden. Maar wat gebeurt er als je voor je beroep bijna dagelijks aan de wolkenlaag ontsnapt en dus geen donkere dagen hebt? Oftewel, zouden piloten, die een aanzienlijk deel van hun werktijd boven de wolken en in direct zonlicht doorbrengen, minder last hebben van winterdepressies?
Dit vraagstuk blijkt nog niet zo simpel op te lossen. Ja, aan de ene kant worden piloten meer blootgesteld aan direct zonlicht in de winter, maar aan de andere kant komt dit licht niet altijd op het juiste moment. Piloten die intercontinentale routes vliegen, krijgen te maken met jetlag door tijdsverschillen tussen vertrek- en aankomstlocaties. Daarnaast zijn werktijden vaak onregelmatig, waardoor veel piloten op onnatuurlijke momenten wakker zijn en worden blootgesteld aan licht. Ook dit kan de biologische klok verstoren. Het verschilt per piloot (en diens werkrooster) hoe zwaarwegend de negatieve effecten van deze circadiane verstoringen zijn ten opzichte van de beschermende effecten van de grotere winterse lichtblootstelling. Of een piloot uiteindelijk last krijgt van winterdepressie, blijft dus een erg persoonlijk vraagstuk, waarbij de hoeveelheid en timing van lichtblootstelling, samen met individuele factoren, uiteindelijk bepalend zullen zijn.
Een artikel over dit onderwerp is recentelijk gepubliceerd in Op de Bok 1 2026 B, een tijdschrift van de Nederlandse Verkeersvliegers.