Lezingen in de komende periode over slaap-waak ritmestoornissen en melatonine

Chrono@Work presenteert de komende periode bij verschillende symposia, onderwijsdagen en congressen. Bekijk de programma’s en registreer als u belangstelling hebt. 16 April 20:00u in Leeuwarden: Studium Generale Het Einde van de Zomertijd en Dan? 18 April hele dag in Zeist: Medilex symposium over ‘Slaapproblemen en -stoornissen bij mensen met een verstandelijke beperking’, onze presentatie: Slapen in…

Overzichtsartikel in Safety! Magazine over de rol van de biologische klok in veiligheid en gezondheid

Chrono@Work heeft een artikel gepubliceerd over de rol van de biologische klok in veiligheid en gezondheid in het Nederlandse tijdschrift voor gezondheids- en veiligheidsfunctionarissen: Safety! magazine. In dit artikel leggen we uit waarom we ‘s nachts zo slecht presteren en hoe we onze biologische klok in de pas kunnen laten lopen met het natuurlijke ritme…

Pleidooi voor Centraal Europese Tijd in Nederland

Afgelopen weekend eindigde de zomertijd 2018 en Europa keerde terug naar Centraal-Europese tijd. In een korte film, gemaakt in opdracht van de Rijksuniversiteit Groningen, legt Marijke Gordijn nogmaals uit waarom voor ons, in Nederland, de huidige tijd die we in de winter hebben de meest optimale keuze is. In feite zou Nederland zelfs de West-Europese…

Internationale en nationale chronobiologen en slaaponderzoekers adviseren unaniem om ‘zomertijd’ af te schaffen

In augustus heeft de Europese Unie besloten om de jaarlijkse verandering naar zomer- en wintertijd af te schaffen. Of Europa in constante ‘wintertijd’ of ‘zomertijd’ zal blijven, is nog onbeslist gebleven en dit heeft tot veel debat geleid in de verschillende landen van de Europese Unie. Chrono@Work is actief betrokken bij internationale en nationale discussies.…

Het oog integreert informatie over kleur én lichtintensiteit om de biologische klok optimaal te synchroniseren

Marijke Gordijn van Chrono @ Work is co-auteur van een artikel, gepubliceerd in Scientific Reports, over hoe het oog natuurlijke lichtinformatie gebruikt om de biologische klok te synchroniseren met het buitenlicht, zelfs als wolken de hemel bedekken. Het circadiane systeem van zoogdieren codeert voor zowel absolute niveaus van lichtintensiteit als ook van kleur om de…

Wintertijd!! Niet zomertijd!!

Een overgrote meerderheid van de Europese bevolking heeft gestemd tegen het tweemaal per jaar verzetten van de klok. Van de 4.6 miljoen respondenten op de online enquete van de Europese Commissie gaf maar liefst 80 procent aan af te willen van die switch. Het is nu aan de Europese Commissie om een voorstel te doen…

Mensgerichte oplossingen voor werken in controlekamers in Muscat

Op uitnodiging van Honeywell en Medilux gaf Chrono@Work een lezing in Muscat (Oman) over ‘mensgerichte oplossingen voor controlekamers’. Tussen zeer technische lezingen in en voor een heel speciaal, zeer geïnteresseerd publiek, hebben we gesproken over het centraal stellen van de mens. Wat kunnen we doen om de 24-uursomgeving te optimaliseren voor mensen die 24/7 in controlekamers…

Professor emeritus Serge Daan overleden

Op vrijdag 9 februari jl. bereikte ons het droevige nieuws dat eerder die dag Professor emeritus Serge Daan is overleden. Serge Daan is de oprichter van de afdeling Chronobiologie aan de Rijksuniversiteit Groningen en heeft chronobiologisch onderzoek bij mensen mogelijk gemaakt door het opzetten van tijdsisolatie-eenheden voor de faculteit biologie in de jaren 90. Samen…

Europarlement gaat stemmen over afschaffen zomertijd – update

Chronobiologen zijn er niet voor, het tweejaarlijks schuiven met de maatschappelijke klok van winter- naar zomertijd en andersom, vanwege de nadelige effecten op de slaap en mogelijke nadelige gevolgen voor de gezondheid. Hier in de nieuwsrubriek van de Chrono@Work website is het onderwerp al vaak voorbij gekomen. De afgelopen jaren zijn er steeds meer voorstanders…

Meer diabetes en hart- en vaatziekten door nachtwerk

Als lid van de Commissie Nachtwerk heeft Marijke Gordijn bijgedragen aan een nieuwe publicatie van de Gezondheidsraad: Gezondheidsrisico’s door nachtwerk. Werken tijdens nachtelijke uren verhoogt het risico op diabetes mellitus (type 2) en hart- en vaatziekten en veroorzaakt tevens slaapproblemen. Eerder werd een verband vermoed tussen nachtwerk en borstkanker. Op basis van nieuwe gegevens is…

‘Dokters van Morgen’ over het positieve effect van licht op slaap

Dokters van Morgen, een nieuw televisieprogramma waarin Antoinette Herzenberg op zoek gaat naar innovatieve inzichten in de zorg, besteedt op 17 oktober aandacht aan het belang van gezonde slaap. Voor het programma gingen 5 jonge vrijwilligers een weekeind kamperen op de Veluwe. Chrono@Work begeleide het programma met wetenschappelijke expertise en analyseerde de slaap-waak ritmen, lichtblootstelling…

De relatie tussen slaap en de voorafgaande lichtblootstelling: een polysomnografie veldstudie met mensen

Marijke Gordijn is co-auteur van een studie gepubliceerd in het Amerikaanse tijdschrift ‘Sleep’. Doel van het onderzoek: Bepalen van het effect van de blootstelling aan licht op de karakteristieken van de daaropvolgende slaap onder veldomstandigheden. Methoden: Twintig gezonde deelnemers waren voorzien van een ambulante polysomnografie (PSG) en pols actigrafie voor de beoordeling van lichtblootstelling, rust…

Charge your Brainzzz is live!

Na een jaar hard werken is het zover. Het lespakket Charge Your Brainzzz over slaap, voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs is af. Op 27 september lanceren Chrono@Work en de Hersenstichting samen dit bijzondere onderwijspakket. Charge Your Brainzzz is een lespakket vol met moderne, activerende leermiddelen waaronder een prachtige ‘serious game’ en is gericht op…

Hersenstichting publieksdag 2017: Hersenen en prikkels

Op donderdag 12 oktober vindt de 25e Publieksdag van de Hersenstichting plaats in De Doelen in Rotterdam met als thema Hersenen en prikkels. Tijdens diverse lezingen vertellen prominente hersenonderzoekers over hun onderzoeken naar hersenen en prikkels. In de pauzes kunnen bezoekers een kijkje nemen op de HersenPlaza (voorheen Informatiemarkt en Belevenisplein) waar veel patiëntenverenigingen te vinden zijn. Maak daarnaast kennis…

Lancering lespakket Charge Your Brainzzz

Op woensdag 27 september zal het lespakket Charge Your Brainzzz, bestaande uit animaties, activerende werkvormen en een  innovatieve serious game, officieel worden gelanceerd bij CORPUS in Leiden. Charge Your Brainzzz bestaat uit een pakket van drie lessen en behandelt slaapregulatie en slaapstoornissen. De lesstof sluit aan bij bestaande lesstof van het tweede jaar biologie voor…

Is er een relatie tussen vegetarisme en seizoensdepressie? Een pilot studie.

Marijke Gordijn is mede-auteur van een studie die de relatie tussen vegetarisme en seizoensgebonden stemmingsstoornissen heeft onderzocht. Achtergrond en doel: Seizoensgebonden patronen van voedselinname worden gevonden bij gezonde personen en met name bij patiënten met een seizoensgebonden stemmingsstoornis (SAD, winterdepressie). Methode: In een Finse bevolkingsstudie, FINRISK 2012, werd informatie over dieet en SAD verzameld. In…

Video opnames voor een e-learning cursus

Vandaag zijn we gestart met het maken van de eerste video opnames voor de e-learning cursus Animal & Human experimentation. Chrono@Work ontwikkelt deze cursus samen met de Universiteit van Groningen.  In het komende academisch jaar zal het mogelijk zijn om deze mastercursus, die verplicht is voor masterstudenten die een onderzoeksproject met dieren gaan doen, volledig…

SAVE THE DATE SLAAP 2017

In navolging van SLAAP 2016 zal ook dit jaar weer onder de paraplu van de Nederlandse Vereniging voor Slaap – Waak Onderzoek (NSWO) en de Slaapgeneeskunde Vereniging Nederland (SVNL) in de Heerlickheijd in Ermelo het tweede Nederlands Slaapcongres worden georganiseerd. SLAAP 2017 is een unieke interdisciplinaire samenwerking tussen de verschillende gremia die werken op het…

Dagelijkse belichtingspatronen onthullen fase en periode van de menselijke circadiane klok

Marijke Gordijn is mede-auteur van een studie die onderzoekt hoe ambulante metingen kunnen helpen bij het schatten van de fase en periode van de menselijke circadiane klok. Licht is de meest krachtige tijd keu die de circadiaanse pacemaker synchroniseert met de 24-uurs zonnecyclus. Dit begeleidingsproces is een wisselwerking tussen de dagelijkse lichtperceptie van een individu…

Slaapstoornissen in fenylketonurie: een verkennende studie bij mensen en muizen

Marijke Gordijn is mede-auteur van een studie naar slaapstoornissen bij PKU. Slaapproblemen worden niet vaak in verband gebracht met fenylketonurie (PKU). In PKU wordt de metabole weg van fenylalanine verstoord, wat onder meer tekorten veroorzaakt in de neurotransmitters en slaapmodulatoren dopamine, norepinefrine en serotonine. Inzicht in slaapproblemen bij PKU-patiënten kan de pathofysiologie van hersenafwijkingen bij…

Chrono@Work is verhuisd naar een nieuw kantoor!

Chrono@Work is verhuisd naar een nieuw kantoor. Met ingang van 1 maart zijn wij gehuisvest in het prachtige bedrijfspand van de oude melkfabriek De Ommelanden, nog steeds dichtbij onze collega’s van de Universiteit Groningen. Ons nieuwe adres is Friesestraatweg 213, 9743 AD Groningen. Telefoonnummer en email zijn niet veranderd.

Genomineerd voor de Liberty Mutual prijs 2016

Deze prijs gaat naar het artikel gepubliceerd in het academische tijdschrift Ergonomics dat afgelopen jaar het meest heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van de ergonomie. U kunt het genomineerde artikel, genaamd Sleep and need for recovery in shift workers: do chronotype and age matter? (Slaap en de behoefte aan herstel in ploegendienst werkers: spelen chronotype…

Nascholingsartikel gepubliceerd over Chronotherapeutische interventies

Chronotherapeutische interventies Marijke Gordijn van Chrono@Work is co-auteur van een Nederlandstalig artikel over Chronotherapeutische interventies in de psychiatrie. Zij schreef dit artikel samen met 3 collega’s waarmee zij ook het Chronotherapie Netwerk Nederland oprichtte (www.cnn.nl). Het artikel verscheen in het nascholingstijdschrift Psyfar. Sinds 2006, richt Psyfar zich op het nascholen en toetsen van psychiaters, ziekenhuisapothekers,…

Overzichtsartikel gepubliceerd over Winterdepressie

Seizoensgebonden affectieve stoornis, winter type: huidige inzichten en behandelingsopties Marijke Gordijn van Chrono@Work is co-auteur van een overzichtsartikel naar seizoensgebonden affectieve stoornissen. Seizoensgebonden affectieve stoornis is een seizoensgebonden patroon van terugkerende depressieve perioden die meestal voorkomen in de herfst/winter en weer wegtrekken in de lente/zomer. Al meer dan drie decennia is dit syndroom goed bekend,…

De invloed van verlichting van patiëntenkamers op slaap bij opgenomen patiënten

Chrono@Work’s medewerker Marina Giménez is de eerste auteur van een artikel waarin een studie wordt beschreven naar de effecten van een nieuw dynamisch lichtsysteem in patiëntenkamers op slaap van patiënten opgenomen op een cardiologie afdeling. Onregelmatige 24 uurs licht/donker cycli met blootstelling aan licht gedurende de nacht en een lage amplitude zijn verstorend voor slaap,…

Zomertijd eindigt

Volgens de Europese richtlijnen voor zomer- en wintertijd eindigt de zomertijd in het laatste weekend van oktober. De meeste landen in Europa volgen deze richtlijn, wat betekent dat dit jaar op 30 oktober de klok 1 uur zal worden teruggezet (verandering van 03:00 uur naar 02:00 uur). Voor ons betekent dit een uur extra in de nacht…

Charge your brainzzz: lespakket bestrijdt slaaptekort onder jongeren

Den Haag, 6 oktober 2016 — Veel jongeren hebben last van slaaptekort. Dit kan leiden tot talloze problemen zoals slechte leerprestaties, depressieve stemming en gedragsproblemen. De Hersenstichting heeft daarom de handen ineen geslagen met Chrono@Work, een spin-off van de Rijksuniversiteit Groningen, om een lespakket over slapen te ontwikkelen voor middelbare scholieren. Met dit lespakket Charge…

Radio Noord interview n.a.v. nieuwsbericht dat 1 op de 6 Nederlandse werknemers slaaptekort heeft

Op 12 september publiceerden verschillende media het bericht dat volgens een TNS Nipo onderzoek onder 3400 Nederlanders, 1 op de zes werknemers slaapproblemen heeft. In een radio interview bij Radio Noord op 12 september om 13:40u  lichtte Marijke Gordijn van Chrono@Work toe wat de risico’s van slaaptekort zijn (http://radio.rtvnoord.nl/ipad/index.asp?actie=radiogemist). Er worden korte- en lange-termijn effecten…

Blauw lichtfilters onzin?

Computer Idee, een magazine over computers en electronica voor de consument, besteedt in hun uitgave  nr 19 van 23 augustus – 6 september uitvoerig aandacht aan de zin en onzin van blauw lichtfilters voor computer, tablet en smartphone. Conclusie is dat we door het gebruik van electronicaschermen in de avond en nacht aan meer blauw licht…

Radio interview in het programma Morad & Shay

Op 19 juli om 17:15u wordt Marijke Gordijn van Chrono@Work geïnterviewd door Morad & Shay voor het lokale jongeren-radiostation Funx. Naar aanleiding van Brits onderzoek uit 2015 wordt besproken wat de optimale bed-tijden, tijden van opstaan, en werktijden zijn voor jongeren en ouderen. Professor Kelley en collega’s publiceerden in 2015 een artikel waarin zij pleiten voor latere…

Presentatie: Introductie in de Chronotherapie

Marijke Gordijn van Chrono@Work houdt woensdag 13 juli een lezing in het satelliet symposium getiteld ARE MOOD DISORDERS CHRONOBIOLOGICAL DISORDERS? Dit satelliet symposium wordt georganiseerd door de Society for Light Treatment and Biological Rhythms op de eerste dag van het grote 18th Annual Conference of The International Society for Bipolar Disorders (ISBD16) held jointly with the 8th…

Geen relatie tussen chronotype en (ochtend) lichttherapie tegen Seizoensafhankelijke depressie

De behandeling die de voorkeur geniet bij seizoensafhankelijke depressie is lichttherapie. Meta-analyses hebben laten zien dat licht therapie gedurende de ochtend de grootste kans heeft om succesvol te zijn. In Nederland, is therapie met fel licht voor 30-45 minuten in de ochtend gedurende 5 achtereenvolgende dagen gebruikelijk. Wanneer lichttherapie wordt toegepast vroeg in de ontwikkeling van depressieve symptomen,…

Pulsen van blauw licht gedurende 30 minuten in de ochtend induceren faseverschuivingen van de biologische klok

Lichtpulsen van 30 minuten gegeven gedurende de ochtend op drie opeenvolgende dagen, in een thuisomgeving, in combinatie met gedempt licht gedurende de avonden, kan onderdeel uitmaken van een efficiënt fase-vervroegend chronotherapie protocol om de biologische klok te verschuiven. Het is bekend, door onderzoeken in gecontroleerde laboratoriumomgevingen, dat licht gedurende de ochtend fase verschuivingen van de biologische…

NRC checkt…Zijn Nederlanders inderdaad kampioen langslapers?

In NRC next fact check onderzoekt NRC of het bericht in het Algemeen Dagblad van 9 mei j.l. dat Nederlanders kampioen langslapers zijn klopt. De conclusie werd getrokken aan de hand van een artikel in Science Advances dat gebruikt maakte van data uit een wereldwijd gebruikte slaapapp. NRC next raadpleegde o.a. Chrono@Work.   Lees hier de…

Save the date! Slaap 2016

Onder de paraplu van de Nederlandse Vereniging voor Slaap – Waak Onderzoek (NSWO) en de Slaapgeneeskunde Vereniging Nederland (SVNL) zal op 3 en 4 november 2016 in de Heerlickheijd in Ermelo het eerste Nederlandse Slaapcongres worden georganiseerd, SLAAP 2016. Het congres is een unieke interdisciplinaire samenwerking tussen de verschillende vakgroepen die werken op het gebied…

‘Zomertijd kunnen we beter afschaffen’

In de nacht van zaterdag op zondag gaat de zomertijd in: de klok gaat een uur vooruit. Al jaren wordt de discussie gevoerd of de zomertijd niet beter kan worden afgeschaft. NU.nl vroeg experts naar hun mening. “Ik denk dat we de zomertijd beter kunnen afschaffen”, stelt onderzoeker naar humane chronobiologie aan de Rijksuniversiteit Groningen…

Melatonine en slaap-waak ritmes voor en na vervanging van de ooglens in oudere mensen.

Het is aangetoond dat licht met een kortere golflengte eem belangrijke rol speelt bij niet beeldvormende reacties. Door veroudering wordt de ooglens geler, wat zorgt voor minder transmissie van korte golflengtes in ouderen. In dit onderzoek, maken we gebruik van staaroperaties om de effecten van relatieve toename van korte golflengte transmissie op melatonine en slaap…

‘Doe iets aan je dip’

Moeite hebben met opstaan, een constant chocoladeverlangen, meer zin in Netflix dan in seks… De kortste dag mag weliswaar voorbij zijn, maar juist in januari en februari kampen we massaal met een fikse winterdip. De Rijksuniversiteit Groningen becijferde dat die dip bij ongeveer 500.000 Nederlanders zelfs zulke heftige vormen aanneemt, dat sprake is van een…

Tijd van Slapen, verstoring van de biologische klok door nacht- en wisseldiensten.

Nu de 24-uurseconomie steeds nadrukkelijker haar stempel drukt op het maatschappelijke leven, worden de effecten van verstoring van het natuurlijke biologische ritme duidelijker. Naast de effecten hiervan op slaap benoemen we in dit artikel de gezondheidseffecten op de langere termijn. Tevens bespreken we potentiële maatregelen om de nadelige effecten van werken in nachtdiensten op het welbevinden, de slaap…

Ploegendienst en gezondheidsrisico’s: mogelijkheden voor preventie

Zo’n 16 procent van de Nederlandse beroepsbevolking werkt regelmatig tijdens de nachtelijke uren. Uit de wetenschappelijke literatuur komen signalen dat dit niet altijd gezond is. Onderzoek geeft nog geen uitsluitsel over welke preventieve maatregelen werknemers het beste kunnen beschermen. Een voorwaarts roterend rooster of een kort slaapje tijdens de nachtdienst helpen mogelijk tegen de klachten…

‘Onzin dat zomer- en wintertijd nog bestaan’

ASSEN – Wintertijd en zomertijd, bijna iedereen heeft er wel last van. De één wat meer dan de ander. Sommige mensen hebben vier weken nodig om weer in een voor hun normaal ritme te komen. Marijke Gordijn doet samen met de Rijksuniversiteit Groningen onderzoek naar slaapstoornissen: “Vooral de overgang naar de zomertijd is zwaar voor…

Een herziening van bestaande Karolinska Sleepiness Scale reacties op licht: Een melanoptisch perspectief.

Een nieuwe fotometrische maat van licht intensiteit is onlangs voorgesteld, welke rekening houdt met de relatief hoge bijdrage van ipRGGs bij de niet beeldvormende effecten van licht. We wilden verschillende publicaties die alertheid maten door middel van de Karolinska Sleepiness Scale (KSS) onder verschillende lichtomstandigheden gebruiken om de bruikbaarheid van deze melanoptische functie voor alertheid bij mensen…

‘Kan de zomertijd niet beter afgeschaft worden?’

Marijke Gordijn is onderzoekster aan de Rijksuniversiteit Groningen en onderneemster. Met haar bedrijf Chrono@Work zet ze kennis uit het veld van de chronobiologie op de markt. Ze vertelt waarom de zomertijd zou moeten worden afgeschaft. Chronobiologie heeft in de jaren ’60 haar naam gekregen. In Duitsland werd onderzoek gedaan in een bunker, een ruimte zonder…

Slaap en de behoefte aan herstel in ploegendiensten: maken chronotype en leeftijd iets uit?

In dit onderzoek werd onderzocht of er een associatie is tussen chronotype en leeftijd met ploegendienst-specificieke slaapduur, slaapkwaliteit en de behoefte aan herstel in een cross-sectioneel onderzoek onder 261 industriele ploegendienstwerkers (96.6% man). Logistieke regressieanalyse is toegepast, gecorrigeerd voor geslacht, levenstijl, gezondheid, dut gedrag, seizoen van beoordeling en het ploegendienstrooster. Ploegendienstwerkers met een laat versus…

Cellulaire verschillen in cAMP – CREB signalering correleren met licht-afhankelijke melatonine onderdrukking in mensen en bipolaire stoornis

Meerdere bewijsstukken suggeren een mechanistische rol voor afwijkende cAMP-CREB (cAMP response element – binding protein) signalering in depressieve en affectieve stoornissen. Echter, het vastellen en valideren van interindividuele verschillen in deze signalingeringscascades bij mensen blijkt moeilijk. Hier beschrijven wij een nieuwe lentivirale methodologie om over langere perioden direct in primaire fibroblasten van mensen, signaleringsvariatie te…

De duur van lichtbehandeling en therapieresultaten in Seizoensgebonden depressie

Achtergrond: Seizoensgebonden depressie is gekarakteriseerd door terugkerende episoden van depressieve klachten met een seizoensgebonden patroon en wordt behandeld met lichttherapie. De duur van de lichttherapie verschilt. Dit onderzoek onderzoekt retrospectief of een enkele week met lichttherapie even effectief is als twee weken, of mannen en vrouwen verschillend reageren, en of er effect is van verwachting…

Effecten van een chronische reductie van korte-golflengte licht op melatonine en slaappatronen in mensen: Bewijs voor aanpassing

Licht is een belangrijke omgevingsstimulus voor het synchroniseren van de circadiane clock en voor het verhogen van alertheid. The intrinsieke fotosensitieve ganglion cellen in de retina spelen een belangrijke rol in het overbrengen van lichtinformatie naar het circadiane systeem en deze cellen worden in het bijzonder beïnvloed door licht met een korte golflengte. Blootstelling aan…

De biologische klok regelt de humane cortisol respons op een multiplicatieve manier.

Humane cortisol concentraties volgen een een circadiaan ritme. We hebben de bijdrage van slaap en waakzaamheid en de circadiane klok onderzocht, door middel van een geforceerd desynchronasitie protocol. Cortisol niveaus worden het beste omschreven door een vermenigvuldiging van de circadiane en van de slaap-waak component. De humane cortisol respons wordt geregeld door circadiane fase. Blootstelling…

‘Het optimale werkschema is voor iedereen anders’

Nederlandse bedrijven zoeken steeds vaker naar manieren om de gezondheid van hun nachtwerkers te bevorderen. Dat zegt chronobiologe Marijke Gordijn, van de Rijksuniversiteit Groningen. Haar bedrijf Chrono@Work krijgt steeds meer vragen over wat te doen met verlichting op de werkvloer, voedingspatronen en manieren om personeel goed in te roosteren. Gordijn werkt voor de Rijksuniversiteit Groningen,…